1958 – ABD, Uzay Yarışında Öne Geçmek İçin NASA’yı Kurdu

Amerika Birleşik Devletleri, Sovyetler Birliği ile süren Soğuk Savaş rekabetinde uzay alanında geri kalmamayı amaçlıyordu. Bu doğrultuda 29 Temmuz 1958’de Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi’ni (NASA) kurdu. ABD Kongresi, Sovyetlerin Sputnik uydusunu uzaya göndermesinin ardından Amerikan kamuoyunda oluşan endişeyi doğrudan giderdi. NASA, yalnızca askeri-teknolojik üstünlük sağlamakla kalmadı. Aynı zamanda 20. yüzyılın en prestijli bilim kuruluşlarından biri haline geldi.

1967 – Karakas Depremi Venezuela’yı Sarstı

Venezuela’nın başkenti Karakas, 29 Temmuz 1967 akşamı meydana gelen 6,5 büyüklüğündeki depremle şiddetli şekilde sarsıldı. Bu yıkıcı doğa olayı yaklaşık 500 kişinin ölümüne, binlerce kişinin yaralanmasına yol açtı. Deprem, bölgedeki yapı stokunun dayanıklılığına dair ciddi eleştirilere neden oldu. Venezuela hükümetini kentleşme ve afet yönetimi konusunda yeniden yapılanmaya zorladı.

1981 – Prens Charles ile Lady Diana, Milyonların Gözleri Önünde Evlendi

İngiltere tahtının varisi Galler Prensi Charles, 29 Temmuz 1981’de Lady Diana Spencer ile evlendi. Bu tören, televizyonlardan canlı yayınlandı ve dünya genelinde yaklaşık 750 milyon kişi tarafından izlendi. İngiliz Kraliyet Ailesi, bu evlilikle kamuoyundaki prestijini artırmayı hedefledi. Diana ise kısa sürede küresel bir ikon haline geldi. Törenin ardından çift, uzun süre medyanın odağında kaldı ve evlilikleri 1990’ların ortasında sona erdi.

1987 – Manş Tüneli Anlaşmasıyla İngiltere ve Fransa Tarihî Bir Bağlantıya İmza Attı

İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher ve Fransa Cumhurbaşkanı François Mitterrand, 29 Temmuz 1987’de Manş Tüneli’nin inşasına dair anlaşmayı imzaladı. Bu anlaşma, iki ülkeyi ilk kez kara altından birbirine bağlayan dev bir altyapı projesini başlattı. Manş Tüneli, yalnızca mühendislik açısından değil; Avrupa ticaretinin kolaylaşması bakımından da stratejik bir adımdır. İnşaat süreci 1994’te tamamlandı ve “Eurotunnel” ismiyle hizmete açıldı.

1989 – Haşimi Rafsancani, İran’ın Yeni Cumhurbaşkanı Seçildi

İran İslam Cumhuriyeti, 29 Temmuz 1989’da yapılan seçimlerde Meclis Başkanı Ali Ekber Haşimi Rafsancani’yi cumhurbaşkanlığına seçti. Rafsancani, özellikle İran-Irak Savaşı sonrası yeniden inşa sürecine öncülük etmeyi amaçladı. Ayrıca Batı ile temkinli bir diplomasi yürütme politikasıyla tanındı. Ekonomide özelleştirme adımlarını atarken, siyasi reformlara mesafeli durdu. Dönemi, İran’da pragmatizmin ön plana çıktığı bir geçiş süreci olarak tanımlanır.

Benito Mussolini’nin Doğumu (1883)

Benito Mussolini, 29 Temmuz 1883’te dünyaya geldi. Faşist ideolojinin siyasi liderlik düzeyinde ilk uygulayıcısı olarak İtalya’da 1922–1943 arasında iktidarda kaldı. “Il Duce” (Lider) unvanını kullanan Mussolini, totaliter rejim kurarak hem İtalya’nın iç yapısını dönüştürdü hem de II. Dünya Savaşı’nda Mihver Devletleri arasında yer alarak Avrupa’yı büyük bir yıkıma sürükledi. 1945’te idam edilerek dönemi trajik şekilde sona erdi.

Vincent van Gogh’un Ölümü (1890)

Dünya sanat tarihinin en etkileyici figürlerinden biri olan Vincent van Gogh, 29 Temmuz 1890’da Fransa’da yaşamını yitirdi. Akıl sağlığı sorunlarıyla boğuşan Van Gogh, kısa süren ressamlık hayatına rağmen modern sanatın dönüşümünü etkileyen yüzlerce eser bıraktı. “Yıldızlı Gece”, “Ayçiçekleri” ve “Buğday Tarlası ve Kargalar” gibi tabloları bugün evrensel sanat mirasının temel taşları arasında yer alıyor.

28 TEMMUZ TARİHTE BUGÜN GENEL ÖZET (TEK PARAGRAF)

9 Temmuz tarihinde dünya tarihinde iz bırakan birçok önemli gelişme yaşandı. Öncelikle 1958’de ABD, Sovyetler’e karşı uzay yarışında üstünlük sağlamak amacıyla NASA’yı kurarak bilimsel ilerlemeye yön verdi. Ardından 1967’de Venezuela’nın Karakas kentini vuran deprem, yüzlerce insanın hayatını kaybetmesine neden oldu ve bölgedeki kentleşme politikalarını yeniden tartışmaya açtı. 1981’de ise İngiltere, Prens Charles ve Lady Diana’nın milyonların izlediği düğünüyle küresel bir medya olayına sahne oldu. Öte yandan 1987’de İngiltere ve Fransa, Manş Tüneli’nin inşası için tarihi bir anlaşma imzalayarak Avrupa’yı kara altından birbirine bağlama yolunda ilk adımı attı. Aynı gün İran, Haşimi Rafsancani’yi cumhurbaşkanlığına seçerek savaş sonrası yeniden yapılanma sürecini başlattı. Ayrıca 1883’te doğan Benito Mussolini, faşizmi devlet politikası haline getirerek Avrupa’nın kaderini değiştirdi. Buna karşılık, 1890’da hayata veda eden Vincent van Gogh, eserleriyle modern sanatın yönünü belirledi. Son olarak 1925’te doğan Mikis Theodorakis, müziği ve siyasi duruşuyla hem Yunan halkının hem de dünyanın hafızasında derin izler bıraktı.

Tarihte Bugün Ne Oldu 29 Temmuz yazısı ilk önce BilgeSeli üzerinde ortaya çıktı.

1402 – Ankara Muharebesi Osmanlı’yı Fetret Devri’ne Sürükledi

Timur, 28 Temmuz 1402’de Ankara yakınlarında Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid komutasındaki orduyu yenilgiye uğrattı. Bunun sonucunda, muharebe sonunda Bayezid esir düştü. Osmanlı Devleti merkezi otoritesini kaybederek yaklaşık 11 yıl sürecek olan Fetret Devri’ne girdi. Bu süreçte, kardeşler arasında çıkan taht mücadeleleri iç savaş boyutuna ulaştı. Dönem, Osmanlı’nın kurumsal yapısında hem idarî hem askerî anlamda sarsıntıya yol açtı (İnalcık, 2009).

1821 – José de San Martín, Peru’nun Bağımsızlığını İlan Etti

Arjantinli general José de San Martín, 28 Temmuz 1821’de Peru’nun İspanyol sömürge yönetiminden bağımsızlığını ilan etti. Bu adım, Latin Amerika’daki sömürge karşıtı mücadelede kritik bir dönüm noktası oluşturdu. San Martín, Güney Amerika’da bağımsızlık hareketlerinin öncü liderlerinden biri olarak siyasi tarihte yerini aldı (Lynch, 2001).

1929 – Cenevre Konvansiyonu ile Savaş Esirlerinin Hakları Tanındı

Uluslararası toplum, 28 Temmuz 1929’da imzalanan Cenevre Konvansiyonu ile savaş esirlerinin insani muamele görmesini garanti altına aldı. 48 ülke tarafından kabul edilen bu metin, modern savaş hukuku çerçevesinde esirlerin korunmasına yönelik ilk sistematik düzenlemeyi oluşturdu. Sözleşme, 1949 tarihli kapsamlı konvansiyonlara da zemin hazırladı (ICRC, 2015).

1943 – RAF Hamburg’u Bombalayarak Sivil Kayıplara Yol Açtı

Britanya Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF), 28 Temmuz 1943’te Almanya’nın Hamburg kentine yoğun hava saldırısı düzenledi. “Gomorra Operasyonu” kapsamında gerçekleştirilen bu bombardıman, büyük yangınlara yol açtı ve yaklaşık 42.000 sivilin ölümüne neden oldu. Bu saldırı, II. Dünya Savaşı’nda hava gücünün şehir merkezlerinde yarattığı yıkımı simgeleyen en trajik örneklerden biridir (Overy, 1995).

1976 – Tangshan Depremi Çin’i Felç Etti

Çin’in Hebei eyaletindeki Tangshan şehri, 28 Temmuz 1976’da sabaha karşı 8,2 büyüklüğünde bir depremle sarsıldı. Yaklaşık 240.000 kişinin hayatını kaybettiği bu afet, 20. yüzyılın en ölümcül depremlerinden biri olarak kayıtlara geçti. Deprem, Çin yönetiminde kriz yönetimi ve afet bilincinin yeniden yapılandırılmasını zorunlu hale getirdi (USGS, 2007).

Kaynakça:

• İnalcık, H. (2009). Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Lynch, J. (2001). San Martín: Argentine Soldier, American Hero. Yale University Press.
• ICRC. (2015). Commentary on the 1929 Geneva Convention Relative to the Treatment of Prisoners of War.
• Overy, R. (1995). The Air War: 1939–1945. Europa Publications.
• USGS. (2007). Tangshan Earthquake of 1976 – Case Study Report. United States Geological Survey.

Tarihte Bugün Ne Oldu 28 Temmuz yazısı ilk önce BilgeSeli üzerinde ortaya çıktı.

1. 1526 – Petrovaradin Kuşatması:

Osmanlı İmparatorluğu, Batı seferi kapsamında 1526’da Macaristan Krallığı’na bağlı Petrovaradin Kalesi’ni kuşatarak, yaklaşık iki haftalık çatışmanın ardından kaleyi ele geçirmiştir. Bu zafer, her şeyden önce Kanuni Sultan Süleyman’ın Mohaç Seferi öncesinde Tuna hattındaki savunma merkezlerini sistematik biçimde düşürme stratejisinin bir parçasıydı. Öte yandan, Petrovaradin Kalesi sonraki yüzyıllarda Habsburglarla yapılan savaşlarda da kilit bir rol üstlenmiştir (İnalcık, 2009).

2. 1794 – Robespierre’in Tutuklanması:

Fransız Devrimi’nin radikal evresi olan Terör Dönemi’nin mimarı Maximilien Robespierre, 27 Temmuz 1794’te (9 Thermidor) Ulusal Konvansiyon tarafından tutuklanmış ve bir gün sonra giyotine gönderilmiştir. Robespierre’in devrilmesiyle “Jakoben diktası” sona ermiş, Devrim daha ılımlı bir çizgiye kaymıştır. “Thermidor Dönemi” olarak adlandırılan bu evre, ideolojik aşırılıkların yerini siyasi denge arayışına bıraktığı bir kırılma noktasıdır (Furet, 1996).

3. 1914 – I. Dünya Savaşı’nın Başlaması:

27 Temmuz 1914’te Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Veliaht Franz Ferdinand’ın Saraybosna’da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesinin ardından Sırbistan’a resmen savaş ilan etti; bu ilan, ittifak sistemleri nedeniyle zincirleme etki yaratmış ve I. Dünya Savaşı’nın fiilen başlamasına neden olmuştur. Bu savaş, Avrupa merkezli ulus-devlet sistemini ve dünya güç dengesini kökten değiştirmiştir (Clark, 2012).

4. 1953 – Kore Savaşı’nın Sona Ermesi:

25 Haziran 1950’de başlayan Kore Savaşı, 27 Temmuz 1953’te Panmunjom’da imzalanan ateşkes anlaşmasıyla sona ermiştir. Yaklaşık 2 milyon insanın hayatını kaybettiği bu savaş, Kuzey ile Güney Kore arasında resmî barış sağlanmadan donmuş bir çatışma hali oluşturmuştur. Türkiye, Birleşmiş Milletler Komutası altında aktif muharebeye katılan ülkelerden biri olup, NATO’ya üyelik sürecini bu katkı sayesinde hızlandırmıştır (Cumhuriyet Arşivi, 1953; Hale, 2013).

5. 1991 – Adige Cumhuriyeti’nin Kuruluşu:

Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinde, 27 Temmuz 1991’de Rusya Federasyonu’na bağlı özerk bir cumhuriyet olarak Adige Cumhuriyeti kurulmuştur. Bu bağlamda, Kafkasya’nın yerli halklarından olan Adigeler (Çerkesler), söz konusu cumhuriyet aracılığıyla dil, kültür ve yönetim alanında kısmi özerklik kazanmış; ayrıca diaspora ile ilişkilerini güçlendirme fırsatı elde etmiştir. Günümüzde ise Adige Cumhuriyeti, hâlen Krasnodar Krayı sınırları içinde yer almaktadır (Jaimoukha, 2001).

6. IV. Murad’ın Doğumu (1612):

Osmanlı Padişahı IV. Murad, 27 Temmuz 1612’de doğmuş; genç yaşta tahta çıkmasına rağmen özellikle içki yasağı, tütün yasağı ve sıkı merkezi otorite uygulamalarıyla tanınmıştır. Revan ve Bağdat seferleriyle Safevîler’e karşı askerî başarılar elde etmiş; aynı zamanda devlet otoritesini şiddetle yeniden tesis etme yoluna gitmiştir. Dönemi, “sert reformlar ve düzenin zorla sağlanması” ile karakterize edilir (Uzunçarşılı, 1983).

7. Alexandre Dumas’ın Doğumu (1824):

Fransız edebiyatının en üretken yazarlarından Alexandre Dumas fils (oğul), 27 Temmuz 1824’te doğmuş, özellikle “Kamelyalı Kadın” (La Dame aux Camélias) eseriyle dünya çapında tanınmıştır. Eserleri tiyatroda ve operada sıkça uyarlanmış, özellikle Verdi’nin “La Traviata” operasına ilham kaynağı olmuştur. Babası Alexandre Dumas père ise “Üç Silahşörler” ve “Monte Kristo Kontu” gibi tarihi romanlarıyla bilinir (Maurois, 1962).

8. António de Oliveira Salazar’ın Ölümü (1970):

Portekiz’de 1932–1968 arasında “Estado Novo” (Yeni Devlet) adı verilen otoriter rejimi kuran Başbakan Salazar, 27 Temmuz 1970’te hayatını kaybetmiştir. Salazarizm, Katolik muhafazakârlık, sömürgecilik ve antikomünizm üzerine inşa edilmiş bir yönetim biçimi olup, Portekiz’in demokratikleşmesini geciktirmiştir. Ölümünden dört yıl sonra 1974’te Karanfil Devrimi gerçekleşerek rejimi sona erdirmiştir (Gallagher, 1983).

Kaynakça:

• Clark, C. (2012). The Sleepwalkers: How Europe Went to War in 1914. Harper.
• Furet, F. (1996). The French Revolution 1770–1814. Blackwell.
• Gallagher, T. (1983). Portugal: A Twentieth Century Interpretation. Manchester University Press.
• Hale, W. (2013). Turkish Foreign Policy Since 1774. Routledge.
• İnalcık, H. (2009). Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300–1600). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Jaimoukha, A. (2001). The Circassians: A Handbook. Curzon Press.
• Maurois, A. (1962). The Titans: A Three-Generation Biography of the Dumas. Harper & Row.
• Uzunçarşılı, İ. H. (1983). Osmanlı Tarihi Cilt 4/2. Ankara: Türk Tarih Kurumu.

27 Temmuz Tarihte Bugün yazısı ilk önce BilgeSeli üzerinde ortaya çıktı.

Kaynakça:

• Evans, R. J. (2005). The Third Reich in Power. Penguin.
• Ortaylı, I. (2014). Yakın Tarihin Gerçekleri. İstanbul: Kronik Kitap.
• Ahmad, F. (1993). The Making of Modern Turkey. Routledge.
• Kapcia, A. (2000). Cuba: Island of Dreams. Berg Publishers.
• Cleveland, W. L., & Bunton, M. (2016). A History of the Modern Middle East. Westview Press.

26 Temmuz Tarihte Bugün: yazısı ilk önce BilgeSeli üzerinde ortaya çıktı.

TÜRKİYE

1. Hatay’da eğitim gören 2 Mehmetçik şehit oldu: Temel eğitim birliğindeki 7 asker yüksek ateş nedeniyle hastaneye sevk edildi; P. Er Hayrullah Halit Karaman ve İkm. Er Semih Erdoğan şehit oldu. Nedeni çoklu organ yetmezliği olarak açıklandı. MSB idari soruşturma başlattı. Aç.Kay: AA
2. Yerli elektronik harp sistemi “MS23” sahada test edildi: IDEF 2025 kapsamında tanıtılan MS23 sistemi, dron ve İHA tehditlerine karşı 120 km menzilde başarılı sonuç verdi. Türk savunma sanayisinin saha etkinliği vurgulandı. Aç.Kay: AA
3. Site yönetimlerine dijital denetim geliyor: Çevre Bakanı Kurum, aidat istismarı ve usulsüz yönetimlere karşı yetkilendirme sistemi getirileceğini, tüm site yönetimlerinin yılda bir kez denetleneceğini ve dijital şikâyet hattı kurulacağını açıkladı. Aç.Kay: AA
4. Turizmde butik otel ve apartlara yeni zorunluluklar geliyor: Yeni düzenlemeyle apart, butik otel ve kısa dönem kiralık konutlar için iş yeri ruhsatı, yangın önlemleri, apartman oybirliği onayı zorunlu olacak. Tüm tesislerde lobi, otopark, sessizlik gibi kriterler standart hale getirilecek. Aç.Kay: Turizm Ajansı
5. Balkan Barış Platformu İstanbul’da toplandı: Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenen ilk toplantıya Balkan ülkeleri dışişleri bakanları katıldı. Enerji, ulaştırma ve haberleşme konularında iş birliği vurgusu yapıldı. Aç.Kay: AA
6. YASAMA – YÜRÜTME – SİYASET: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Kızılcahamam’da düzenlenecek 5. Gayrimenkul ve Tesis Yönetim Zirvesi’nin açılışına katılacak.6.2. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Belgin Uygur, “Bir Sofrada Canlar” programı kapsamında Alevi-Bektaşi kanaat önderleri ve STK temsilcileriyle buluşacak.6.3. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Kürşad Zorlu, Edirne İl Danışma Meclisi toplantısına katılacak.
7. Türkiye genelindeki orman yangın durumu aşağıda sunulmuştur: 7.1. Bursa (Gürsu – Kestel): 480 hane (1.765 kişi) tahliye edildi. Kara müdahale sürüyor; sabah hava desteği başladı. Yangın henüz tam kontrol altına alınmadı. Aç.Kay: AA, Ekotürk 7.2. Karabük (Safranbolu – Ovacık): 18 köy ve 50 mahalle boşaltıldı. Müdahale kara ve hava unsurlarıyla sürüyor. Aç.Kay: TRT, Ekotürk 7.3. Uşak (Sivaslı): Ketenlik köyü çevresinde çıkan yangın nedeniyle 2 köy tahliye edildi. Aç.Kay: TRT, Ekotürk 7.4. Kahramanmaraş (Çamlıbel): 3 ev yandı, 130 kişi tahliye edildi. Kara müdahale devam etmekte. Aç.Kay: TRT, Ekotürk 7.5. Antalya (Gazipaşa – Alanya – Serik): 40 hektar alan zarar gördü, 3 ev yandı. Gürçam Mahallesi tahliye edildi. Aç.Kay: TRT, Habertürk

UKRAYNA – RUSYA

8. Rusya Donetsk ve Dnipropetrovsk’ta iki köyü ele geçirdi: Zelenyi Hai ve Maliivka köyleri Rus kontrolüne geçti. Ukrayna, Pokrovsk çevresinde çatışmaların sürdüğünü bildirdi. Aç.Kay: Reuters
9. Zelenskiy: Rusya Pokrovsk’ta Darbe Yedi, Cephede Geriliyor: Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 24 Temmuz’da yaptığı açıklamada Rus ordusunun Pokrovsk yönünde başarısız saldırılarla geri püskürtüldüğünü ve cephede ilerleyemediğini belirtti. Zelenskiy, Rus birliklerinin savaşma isteğini kaybettiğini, yalnızca liderlerin ısrarcı olduğunu vurgularken, özellikle Pokrovsk, Harkov ve Kupyansk bölgelerinde baskının sürdüğünü söyledi. 

SURİYE

10. Türkiye, İsrail’in Şam saldırısını “açık provokasyon” ilan etti: MSB, İsrail’in Şam’daki saldırısını kınayarak bölge barışını tehdit eden bir adım olduğunu bildirdi. Aç.Kay: AA

AFRİKA

11. KDC ile M23 arasında ateşkes sağlandı: ABD ve Katar arabuluculuğunda imzalanan mutabakatla taraflar on yıl aradan sonra ilk kez resmi ateşkese vardı. Aç.Kay: AA

GLOBAL

12. Türkiye, Endonezya ile 48 adet KAAN satışı için anlaşma imzaladıMilli Muharip Uçak KAAN’ın ilk dış satış sözleşmesi Endonezya ile yapıldı. Aç.Kay: Fortune Turkey
13. Katar, AB’nin çevre yönetmeliğine LNG tehdidiyle yanıt verdi: Kurallar uygulanırsa AB’ye LNG ihracatını durdurabileceklerini açıkladı. Aç.Kay: Al Jazeera
14. Japonya’dan ABD’ye 550 milyar dolarlık yatırım taahhüdü: ABD ile yapılan yeni anlaşma çerçevesinde Japonya, stratejik sektörlere büyük yatırım sözü verdi. Aç.Kay: Nikkei Asia

KÜLTÜREL / TOPLUMSAL

15. Ekrem İmamoğlu, Cumhurbaşkanlığı adaylık ofisini kurdu: Silivri Cezaevi’nde tutuklu bulunmasına rağmen dışarıda kampanya ofisi faaliyete geçti. Aç.Kay: Bundle
16. Yargıtay: “Hıyar” sözü hakaret değil: Yargıtay, “Hadi oradan hıyar” ifadesini kaba ancak suç oluşturmayan söz olarak değerlendirdi. Aç.Kay: T24
17. Dream Theater, İstanbul’da konser verdi: Grup, 40. yıl turnesi kapsamında KüçükÇiftlik Park’ta sahne aldı. Aç.Kay: NTV

TEKNOLOJİ & YAPAY ZEKÂ

18. Türkiye’de 10 milyar dolarlık veri merkezi yatırımı yapılacak: Yapay zekâ için ulusal düzeyde veri merkezi bölgeleri kurulacak. Aç.Kay: ÇözümPark
19. Veri merkezlerinde yer altı ısı depolama sistemine geçiliyor: Enerji verimliliği için yeni altyapılar test ediliyor. Aç.Kay: ÇözümPark
20. Windows 11’in bazı sürümleri 14 Ekim 2025’te destek dışı kalacak: Microsoft kullanıcıları uyararak geçiş yapmalarını önerdi. Aç.Kay: ÇözümPark
21. HAVELSAN için yapay zekâ ile kısa film üretildi: Tanıtım filmi tamamen YZ teknolojisiyle oluşturuldu. Aç.Kay: ÇözümPark
22. Meta, Shengjia Zhao’yu Süper Zekâ Laboratuvarı’na atadı: ChatGPT’nin yaratıcılarından Zhao, Meta’ya transfer edildi. Aç.Kay: ÇözümPark
23. Huawei, Nvidia’ya rakip yapay zekâ sistemi tanıttı: Yeni nesil CloudMatrix 384 platformu duyuruldu. Aç.Kay: ÇözümPark
24. iOS 26 genel beta sürümü kullanıcıları ikiye böldü: Yeni arayüz ve sadeleştirme kimi kullanıcılarca olumlu, kimince olumsuz karşılandı. Aç.Kay: ÇözümPark
25. YZ kullanımının ruh sağlığı üzerindeki etkileri araştırılıyor: Uzun süreli temasın psikolojik riskleri gündeme geliyor. Aç.Kay: ÇözümPark
26. Microsoft, verileri ABD’den koruyamadığını itiraf etti: Dijital egemenlik tartışmaları Avrupa’da yeniden gündemde. Aç.Kay: ÇözümPark

26-27 Temmuz 2025 Haber Bülteni yazısı ilk önce BilgeSeli üzerinde ortaya çıktı.

2025 yılı itibarıyla siber güvenlik, geleneksel anlayışın ötesine geçerek yeni bir boyut kazandı. Saldırganlar, artık yalnızca klasik yöntemlere bel bağlamıyor; yapay zekâ (YZ) teknolojisini aktif biçimde kullanarak tehditleri çeşitlendiriyor ve derinleştiriyor. Yani sadece sistem açıklarını değil, insan davranışlarını da hedef alıyorlar.

Yapay zekâ destekli saldırılar, belirli kalıpları tekrar eden sistemleri analiz ediyor ve en zayıf noktaları tespit ediyor. Saldırganlar, örneğin bir şirketin iç yazışmalarını taklit eden sahte e-postalar oluşturmak için dil modellerinden faydalanır. Ayrıca YZ sistemleri, veritabanlarını tarayarak milyonlarca şifreyi saniyeler içinde deneyebiliyor. Bu sayede kaba kuvvet (brute-force) saldırıları çok daha etkili hâle geliyor. Diğer yandan, “deepfake” teknolojisiyle üretilen sahte sesler ve videolar, yöneticilerin kimliğini taklit etmek için kullanılıyor. Saldırganlar, bu içerikleri kullanarak çalışanları veya kurumları yanıltabiliyor.

Günümüzde siber saldırılar yalnızca veri çalmakla kalmıyor; sistemleri kilitleyerek fidye talep ediyor, sahte içeriklerle kamuoyunu yönlendiriyor ve dijital altyapıyı sabote ediyor. Otomatikleştirilmiş sistemler, birkaç dakika içinde yüzlerce hedefi doğrudan vurur. Bu durum, siber güvenlik kavramını temelden değiştiriyor. Artık sadece savunma değil, önleyici stratejiler geliştirmek gerekiyor. Yapay zekâ, yalnızca saldırganların değil, aynı zamanda savunucuların da silahı hâline gelmeli.

Yeni Nesil Tehdit: Otonom Siber Saldırılar

Geleneksel yöntemlere kıyasla, YZ tabanlı saldırılar çok daha hızlı, etkili ve hedef odaklı çalışıyor. Örneğin, bir e-posta oltalama (phishing) saldırısında, artık yüzlerce farklı varyasyon yaratılarak kişiye özel içerikler üretilebiliyor. Bu içerikler, sosyal medya verileri analiz edilerek geliştirildiği için kullanıcıları kandırmak çok daha kolay oluyor.

Ayrıca, “Deepfake” teknolojisi ile sahte ses ve görüntüler kullanılarak, kurumların güvenlik protokolleri aşılabiliyor. Bu teknoloji, özellikle finans sektörü ve kamu kurumları için ciddi bir tehdit oluşturmaya başladı.

Kurumlar ve Bireyler Ne Yapmalı?

Bu yeni tehdit dalgasına karşı alınabilecek önlemler üç temel başlıkta toplanır:

1. Farkındalık Eğitimini Artırın: Kurumlar, çalışanları ve bireysel kullanıcıları yapay zekâ destekli saldırı teknikleri konusunda düzenli olarak bilgilendirmelidir. Çünkü siber saldırıların büyük bir kısmı insan hatasından kaynaklanır. Bu yüzden kullanıcılar, sahte e-posta içeriklerini, deepfake videoları ya da sosyal mühendislik girişimlerini tanımayı öğrenmelidir. Eğitimler sayesinde insanlar, bilinçli davranarak ilk savunma hattını etkin şekilde oluşturur.
2. Yapay Zekâ Destekli Güvenlik Sistemlerine Yatırım Yapın: Saldırganlar YZ tabanlı sistemleri kullanarak daha akıllı ve hedef odaklı saldırılar geliştiriyor. Bu nedenle, savunma tarafında da aynı düzeyde teknolojik altyapı şart hâle geliyor. Kurumlar, geleneksel antivirüs programları yerine artık yapay zekâ destekli güvenlik yazılımlarını tercih etmelidir. Bu yazılımlar, ağ trafiğindeki anormal hareketleri gerçek zamanlı analiz eder.
3. Çok Katmanlı Kimlik Doğrulama Şart: Sadece şifre ile güvenlik sağlamak artık yeterli değil. SMS doğrulaması, biyometrik veriler veya güvenlik anahtarları kullanılmalıdır.

Güvende Kalmak İçin Ne Yapmalı? Bireyseli Siber Güvenlik Tavsiyeleri

Bireyler, yalnızca güçlü yazılımlar kullanarak değil; aynı zamanda dijital farkındalıklarını artırarak siber güvenliği sağlar. Kullanıcılar, artık sadece antivirüs programlarına güvenmekle yetinmemeli. Bunun yerine, proaktif bir zihniyet geliştirerek dijital riskleri önceden tanımlamalı ve harekete geçmelidir.

Her şeyden önce, karmaşık ve benzersiz parolalar oluşturmak büyük önem taşır. Aynı şifreyi farklı platformlarda kullanmak, birçok hesabın aynı anda ele geçirilmesine neden olabilir. Bu yüzden şifre yöneticileri gibi güvenli araçlardan faydalanmak gerekir. Bununla birlikte, iki faktörlü kimlik doğrulama (2FA) aktif hâle getirilmelidir. Özellikle banka, e-posta ve sosyal medya hesaplarında bu önlem, güvenlik seviyesini ciddi ölçüde artırır.

Bireyler, düzenli olarak yazılım ve uygulama güncellemelerini gerçekleştirmelidir. Çünkü saldırganlar genellikle güncellenmemiş sistemlerdeki açıkları kullanır. Kullanıcılar, öncelikle güvenilir olmayan bağlantılardan uzak durur; ardından e-posta eklerini bilinçli şekilde kontrol eder ve kamuya açık Wi-Fi ağlarında temkinli davranarak siber tehditlere karşı kendilerini korur. Dijital cihazları belli aralıklarla zararlı yazılımlara karşı taramak, herhangi bir şüpheli etkinliği erkenden fark etmeyi sağlar.

Dijital dünyada güvende kalmak isteyen herkes, hem teknik araçları hem de kişisel sorumluluğu birlikte yürütmelidir.

2025’te Siber Güvenlikte Yeni Tehdit: Yapay Zeka Destekli Saldırılar Artıyor yazısı ilk önce BilgeSeli üzerinde ortaya çıktı.

Osmanlı İmparatorluğu, Orta Avrupa’daki hâkimiyetini pekiştirmek amacıyla 1543 yazında Estergon Kalesi’ni kuşatmış; Budin–Viyana hattında kilit öneme sahip bu kale yaklaşık iki hafta süren kuşatma sonrası ele geçirilmiştir. Estergon, “hudut savunma üçgeni”nin (Budin–Estergon–İstolni Belgrad) önemli bir parçası olup, alınışı Osmanlı’nın Avrupa içlerine ilerleyişi açısından stratejik eşik oluşturmuştur. Kale, Kanuni Sultan Süleyman’ın 1541’de Budin’i almasının ardından, Avusturya tehdidini dengelemek amacıyla hedef seçilmiştir (İnalcık, 2009).

2. 1814 – Stephenson’un Lokomotifi:

İngiliz mühendis George Stephenson, 1814’te kendi geliştirdiği ilk buharlı lokomotifi çalıştırarak demiryolu ulaşımında endüstriyel çağın temel taşını atmıştır. “Blücher” adı verilen bu lokomotif, kömür taşıyan vagonları çekmek için kullanılmış ve raylı ulaşımın pratikliğini ilk kez kanıtlamıştır. Buhar gücüyle çalışan taşıma sistemleri, 19. yüzyıl boyunca hem ekonomik büyümeyi hızlandırmış hem de şehirleşme sürecini tetiklemiştir (Freeman & Aldcroft, 1988).

3. 1909 – Blériot’un Manş Uçuşu:

Fransız havacılık öncüsü Louis Blériot, 25 Temmuz 1909’da İngiltere ve Fransa arasındaki Manş Denizi’ni bir uçakla geçen ilk insan olmuştur. 37 dakikalık bu uçuş, hava taşımacılığının sınırlarını değiştirmiş; uluslararası uçuş fikrinin teknik olarak mümkün olduğunu göstermiştir. Kullanılan “Blériot XI” modeli, hafifliği ve monoplân yapısıyla dönemin öne çıkan mühendislik başarılarındandır (Gibbs-Smith, 2003).

4. 1920 – Yunanistan’ın Doğu Trakya’yı İşgali:

I. Dünya Savaşı sonrası Osmanlı’nın askerî ve siyasi zafiyetinden yararlanan Yunanistan, 1920’de Edirne başta olmak üzere Doğu Trakya’yı işgal etmiş; bu durum Sevr Antlaşması’nın uygulanmasının fiilî bir parçası olarak değerlendirilmiştir. İşgal, Misak-ı Millî sınırlarının ihlali anlamına gelmiş ve TBMM’nin ulusal direnişini genişletmesinde etkili olmuştur. Bölge halkı silahlı direniş ve göçlerle büyük mağduriyet yaşamıştır (Ortaylı, 2014).

5. 1931 – Matbuat Kanunu’nun Kabulü:

Cumhuriyet yönetimi, basın-yayın alanında hukuki bir düzenleme ihtiyacını karşılamak üzere 1931’de Matbuat Kanunu’nu yürürlüğe koymuştur. Bu kanun ile sansür uygulamalarına son verilmiş, basın özgürlüğü anayasal çerçeveye alınmış ancak devletin ideolojik yönlendirme gücü de artırılmıştır. Matbuat Kanunu, aynı zamanda 1909 tarihli II. Meşrutiyet dönemi basın yasasının yerine geçmiş ve Atatürk dönemi modernleşme hamlelerinin bir parçası olmuştur (Ahmad, 1993).

6. 1934 – Engelbert Dollfuss’un Suikastı:

Avusturya Başbakanı Engelbert Dollfuss, 1934’te Viyana’da, ülkedeki Nazi yanlısı paramiliterler tarafından düzenlenen başarısız darbe sırasında öldürülmüştür. Dollfuss, faşist İtalya destekli otoriter bir yönetim kurarak Avusturya’nın Almanya ile birleşmesini (Anschluss) engellemeye çalışıyordu. Onun öldürülmesi, Almanya’nın bölgedeki nüfuzunu artırmış ve Anschluss’un önünü açan gelişmelerden biri olmuştur (Evans, 2003).

7. 1950 – Türkiye’nin Kore’ye Asker Gönderme Kararı:

Bakanlar Kurulu, 25 Temmuz 1950’de Kore Savaşı’na 4500 kişilik asker gönderme kararı alarak, Türkiye’nin Batı Bloku’yla bütünleşme sürecini hızlandırmıştır. Bu karar, Türkiye’nin 1952’de NATO’ya kabul edilmesinin en kritik adımı olarak değerlendirilir. Birleşmiş Milletler şemsiyesi altında gönderilen Türk Tugayı, Kunuri Muharebesi başta olmak üzere birçok çarpışmada önemli rol oynamıştır (Hale, 2013).

8. 1978 – Louise Brown’un Doğumu:

İngiltere’de doğan Louise Brown, “in vitro fertilizasyon (IVF)” yani tüp bebek yöntemiyle dünyaya gelen ilk insan olmuştur. Bu doğum, kısırlık tedavisinde yeni bir dönemi başlatmış, etik ve dini tartışmalara da yol açmıştır. IVF, laboratuvar ortamında döllenme sağlayarak çocuk sahibi olamayan çiftler için devrimsel bir çözüm sunmuştur (Johnson, 2010).

9. 1992 – Atatürk Barajı Ünitelerinin Açılması:

GAP kapsamında inşa edilen Atatürk Barajı’nın iki hidroelektrik ünitesi 1992’de hizmete alınarak, Türkiye’nin elektrik üretiminde büyük bir kaynak yaratılmıştır. Fırat Nehri üzerindeki bu baraj, sadece enerji üretimi değil; sulama, içme suyu ve tarımsal kalkınma açısından da bölge ekonomisini dönüştüren stratejik bir yatırımdır. Aynı zamanda “çok maksatlı baraj” modelinin Türkiye’deki en kapsamlı örneklerinden biridir (DPT, 2001).

25 Temmuz Tarihte Bugün (Özet/Tek Paragraf):

1543’te Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı Ordusu, stratejik önemi büyük olan Estergon Kalesi’ni Avusturya’dan alarak Budin–Viyana hattının güvenliğini sağladı; 1814’te İngiliz mühendis George Stephenson’ın buhar gücüyle çalışan ilk lokomotifi yürümesi, sanayi taşımacılığında devrim yarattı; 1909’da Fransız pilot Louis Blériot, uçağıyla Manş Denizi’ni aşarak ilk kıtalararası uçuşu gerçekleştirdi; 1920’de Sevr Antlaşması sürecinde Yunanistan, Doğu Trakya’yı işgal ederek Misak-ı Millî’yi tehdit etti; 1931’de Cumhuriyet döneminin ilk basın yasası olan Matbuat Kanunu yürürlüğe girerek yayıncılıkta yeni bir çerçeve çizdi; 1934’te Avusturya Başbakanı Engelbert Dollfuss, ülkedeki Nazi darbe girişimi sırasında öldürüldü; 1950’de Bakanlar Kurulu, Kore Savaşı’na 4500 kişilik asker gönderme kararı alarak Türkiye’nin NATO üyeliği yolunu açtı; 1978’de İngiltere’de doğan Louise Brown, “tüp bebek” teknolojisinin ilk başarısı olarak tıp tarihinde yer aldı; 1992’de Atatürk Barajı’nın iki ünitesi devreye alınarak Güneydoğu Anadolu Projesi’nde enerji üretimi fiilen başlamış oldu.

Kaynakça:

• Ahmad, F. (1993). The Making of Modern Turkey. Routledge.
• DPT. (2001). GAP Master Plan Raporu. Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
• Evans, R. J. (2003). The Coming of the Third Reich. Penguin.
• Freeman, M., & Aldcroft, D. H. (1988). Transport in Victorian Britain. Manchester University Press.
• Gibbs-Smith, C. H. (2003). The Invention of the Aeroplane 1799–1909. London: Faber.
• Hale, W. (2013). Turkish Foreign Policy Since 1774. Routledge.
• İnalcık, H. (2009). Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300–1600). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Johnson, M. H. (2010). Human Fertilisation and Embryology. Cambridge University Press.
• Ortaylı, I. (2014). Yakın Tarihin Gerçekleri. İstanbul: Kronik Kitap.

25 Temmuz Tarihte Bugün yazısı ilk önce BilgeSeli üzerinde ortaya çıktı.

• MİT Başkanı İbrahim Kalın, CHP Genel Başkanı Özgür Özel’i TBMM’de ziyaret etti: “Terörsüz Türkiye” süreci kapsamında yapılan görüşme 1 saat 45 dakika sürdü; Kalın tarafından detaylı bir sunum yapıldı, Özel süreçle ilgili CHP’nin görüşlerini aktardı. Görüşme, Kalın’ın yürüttüğü siyasi parti temasları içinde en uzun süreli olanı oldu. Aç.Kay: Rudaw, T24
• MİT Başkanı Kalın, CHP Genel Merkezi’ni ziyaret etti: TBMM’deki görüşmenin ardından Kalın, CHP Genel Merkezi’nde Özgür Özel tarafından karşılandı. Temaslar kapsamında iç güvenlik ve anayasal süreçler ele alındı. Aç.Kay: gzt.com
• CHP Genel Başkanı Özel, tutuklu Ekrem İmamoğlu’nu cezaevinde ziyaret etti: Özgür Özel, Marmara Kapalı Ceza ve İnfaz Kurumu’nda tutuklu bulunan Ekrem İmamoğlu ile görüştü. Ardından Tekirdağ’da bir cenaze törenine katıldı ve Bakırköy’deki “Millet İradesine Sahip Çıkıyor” mitinginde konuşma yaptı. Aç.Kay: EkonomiDünya
• Merkez Bankası politika faizini 300 baz puan indirerek %43’e düşürdü: Beklenenden erken gelen bu faiz indirimi, üst bantta %46 oranında belirlendi. Piyasalarda gevşeme sürecinin başladığı yönünde değerlendirmelere yol açtı. Aç.Kay: Medyascope
• 24 Temmuz Resmî Gazete’de kapsamlı kanun değişiklikleri yayımlandı: Bazı kanunlarda değişiklik öngören düzenlemelerle birlikte sektörel düzenlemeler de Resmî Gazete’de yer aldı. Aç.Kay: NTV
• Bursa’da yoğun kül ve duman etkisi sonrası vatandaşlara sağlık uyarısı yapıldı: Eskişehir ve Bilecik’teki orman yangınlarının etkisiyle Bursa’ya yayılan kül ve duman nedeniyle ev içi maske kullanımı ve pencerelerin kapalı tutulması tavsiye edildi. Aç.Kay: NTV
• İzmir’de altyapı kaynaklı su kesintileri başladı: Bornova, Karşıyaka, Bergama ve Çeşme’de su kesintileri uygulamaya alındı. Çeşme’de baraj doluluk oranının %5’in altına inmesi nedeniyle günlük 7 saatlik zorunlu su kesintisi yapılacağı duyuruldu. Aç.Kay: Yeni Asır
• Safranbolu ve çevresinde 10 köy tahliye edildi: Devam eden yangınlar nedeniyle Karabük/Safranbolu çevresindeki 10 köyde zorunlu tahliye gerçekleştirildi. Afet ekipleri bölgedeki riskli alanlara müdahale ediyor. Aç.Kay: Reuters
• Bilecik’te yangın sırasında ‘ateş girdabı’ oluştu; video görüntüleri yayıldı: Yangın sırasında oluşan dönen alev kütlesi (fire tornado), sosyal medyada yayıldı. İtfaiye müdahalesini zorlaştıran doğa olayı nedeniyle ekipler yüksek risk uyarısı verdi. Aç.Kay: CBS News

Suriye

• İdlib’de cephane deposu patlaması: 7 ölü, 157 yaralı: Kuzey İdlib’de Maarat Misrin yakınlarında bir cephane deposu patlaması sonucu en az yedi kişi hayatını kaybetti, 157 kişi yaralandı. Beyaz Baretliler ve Sivil Savunma ekipleri müdahalede bulundu. Aç.Kay: AP News  
• Suudi Arabistan‑Suriye yatırımı: 6 milyar dolarlık anlaşmalar: Şam’daki Suudi‑Suriye Yatırım Forumu’nda enerji, altyapı, inşaat, sağlık sektörü içeren 47 yatırım anlaşması imzalandı. Direkt 50 bin, dolaylı 150 bin iş imkânı yaratması bekleniyor. Aç.Kay: AP News, Reuters  
• Suriye liderliğinde gizli ekonomik dönüşüm operasyonu ortaya çıktı: Hazem al‑Sharaa önderliğindeki ekip, eski iş insanlarına ait yaklaşık 1.6 milyar dolar değerindeki varlığın el koyularak veya anlaşmayla devralınması üzerinden ekonomi reformu yürütüyor. Eleştiriler yolsuzluk ve şeffaflık eksikliğine odaklanıyor. Aç.Kay: Reuters investigation  
• Süveyda’da ateşkes süreci izleniyor: Melez çatışmalarla birlikte İsrail’in saldırılarının ardından Suriye Hükümetiyle Dürzi liderler arasında sağlanan ateşkesin uygulanması takip ediliyor. Türkiye de sürece destek çağrısı yaptı. Aç.Kay: Bloomberg HT 

Avrupa

• Avrupa Birliği, ABD’nin ithalata planladığı %30 gümrük vergisine karşılık 93 milyar euroluk misilleme tarifesi hazırlıyor; AB üyeleri destek çağrısı yapıldı (ticaret gerilimi) (euronews.com).
• Bulgaristan, Türkiye vatandaşlarına 5 yıla kadar vize kolaylığı sağlayacağını duyurdu (diplomasi) (dw.com).
• İtalya’ya geri gönderilen çalıntı “Madonna ve Çocuk” tablosu 52 yıl sonra iade edildi (sanat diplomasisi) (euronews.com).

Amerika

• ABD konut piyasasında 2020’ye göre %55 fiyat artışı kaydedildi; mortgage faizleri yüksek seyrini sürdürüyor ve piyasa düşüşaçısından riskli görülüyor (konut krizi) (economictimes.indiatimes.com).

Ukrayna

• Odesa’ya yapılan drone saldırısı: 1 ölü, çok sayıda yaralı: Rus güçleri, UNESCO dünya mirası merkezi Pryvoz pazarı dahil Odesa’nın tarihi bölgesine drone saldırısı düzenledi; binanın altında bir kişinin cesedi çıkarıldı, en az dört kişi yaralandı. Aç.Kay: Reuters  
• Rusya’nın kayıpları: Son 24 saatte 980 asker ve çok sayıda araç imha edildi: Ukrayna Genelkurmay’ı verilerine göre Rus ordusu son 24 saatte 980 personelini kaybetti; 31 top sistemi, 76 askeri araç ve yakıt tankı imha edildi. Aç.Kay: RBC Ukraine  
• Zelenskyy: Patriot hava savunma sistemleri için üç sistem kesinleşti, yedi sistem için müzakereler sürüyor: Almanya ve Norveç’ten iki sistem işkâr edildi; Hollanda ve İsveç’le pazarlıklar devam ediyor. Aç.Kay: Reuters  
• Zelenskyy: Yaz dönemi Rus saldırıları püskürtülüyor, iç birlik için antikorupsyon yasası yeniden düzenleniyor: Zelenskyy, Rus sommer saldırılarına karşı savunma hatlarının sağlam olduğunu belirtti; kamu baskısı sonrası NABU ve SAPO’nun bağımsızlığını yeniden sağlayan yasa teklifini sundu. Aç.Kay: AP News  
• Zelenskyy yeni anti-yolsuzluk yasa tasarısı sundu; protestolar sonucu geri adım atıldı: İç ve dış eleştiri sonrası NABU ile SAPO kurumlarının özerkliğini yeniden restore etmeyi amaçlayan tasarı parlamentoya sunuldu. Aç.Kay: AP News, Guardian  
• Ukrayna’da Batılı savunma firmaları üretim üsleri kuruyorBAE Systems, Rheinmetall, Milrem Robotics gibi firmalar Ukrayna’da ofis ve üretim tesisleri açıyor; aynı zamanda yerli silah sistemleriyle entegrasyon sağlanıyor. Aç.Kay: Business Insider  

İsrail – Gazze

• Gazze’de açlık krizi ağırlaşıyor: Son 24 saatte en az 10 kişi açlıktan hayatını kaybetti; toplam ölüm sayısı 59.219’a ulaştı (insani kriz) (aa.com.tr).
• Birçok kaynak, açlıktan ölen kişi sayısını 18 olarak rapor etti; yardım kuruluşları uluslararası erişim çağrısı yapıyor (farklı veri raporu) (birgun.net).

KÜLTÜREL / TOPLUMSAL / EĞİTİM / OYUN & EĞLENCE / TEKNOLOJİ

EĞİTİM & TOPLUMSAL

• 18 yaşındaki genç kız, ailesinin mezuniyet törenine geç kalması nedeniyle bağı kopardı; olay sosyal medyada büyük destek buldu (toplumsal olay) (ÇözümPark).

EKONOMİ & SOSYAL

• Yeni ÖTV düzenlemesiyle elektrikli araç vergileri artarken lüks araçlarda ÖTV %100’e kadar yükseldi; tüketiciler “vergisel kaçış” stratejisiyle combi ticari araçlara yöneliyor (araç piyasası) (ÇözümPark).
• Merkez Bankası kredi kartı faiz oranlarını 25 baz puan düşürdü; nakit ileri çekmelere ilişkin yeni oranlar belirtildi (ekonomi) (ÇözümPark).
• Dolar kuru 40.50 TL, gram altın 4.378 TL seviyesine geriledi; altın yatırımcıları için piyasa koşulları şekillendi (finansal durum) (ÇözümPark).

TEKNOLOJİ & DİJİTAL

• Nvidia çiplerinin Çin’e kaçak yollarla geçtiği iddia edildi; ihracat yasağına rağmen en az 1 milyar dolarlık yüklü çip sevki yapılmış olabilir (çip kaçakçılığı) (ÇözümPark).
• Google tarafından kullanıcı fotoğrafıyla sanal kıyafet deneme özelliği tanıtıldı; ABD’de arama motoru deneyimine entegre ediliyor (AI moda deneme) (ÇözümPark).
• Siber güvenlikte yapay zekâ kaynaklı sahte güvenlik raporları sektörde sorun yaratıyor; kaliteli içerikle güvenlik tehditleri gölgeleniyor (siber güvenlik) (ÇözümPark).
• Apple Watch şarj sorunları: Bazı kullanıcılar şarj cihazı olmadan saatlerini şarj edebilmek için iPhone/iPad adaptör yöntemleri arıyor (teknoloji pratikleri) (ÇözümPark).
• Apple, gelecekteki M Serisi Mac çipleri için Intel ile üretim ortaklığı kurabilir; macOS 27 sonrası vereceği desteği sınırlı tutsa da Intel’den bütüne kopmayabilir (donanım stratejisi) (ÇözümPark).
• Windows 11’e geçemeyenler için veri taşıma uygulaması geliştirildi; otomatik olarak Linux’a veri aktarımını gerçekleştiriyor (yazılım çözümü) (ÇözümPark).
• Microsoft, Windows 11 Copilot Discover entegrasyonu ile MSN akış widgetlarını yenilemeyi planlıyor (çalışma ortamı) (ÇözümPark).
• Windows sürücüleri için Rust dili teşvik ediliyor; Microsoft, yazılım güvenliğini artırmak amacıyla sürücü geliştirmede Rust kullanımı öne çıkarıyor (güvenli programlama) (ÇözümPark).
• AMD’nin yeni nesil ekran kartları HDMI 2.2 ve 80 Gbps bant genişliği desteği sunabilir (grafik teknolojisi) (ÇözümPark).
• AMD, sunucu işlemci pazarında Intel’e yaklaşmayı başardı; EPYC serisi ile veri merkezi pazarında ciddi ilerleme kaydedildi (sunucu piyasası) (ÇözümPark).

25 Temmuz 2025 Haber Bülteni Özetleri yazısı ilk önce BilgeSeli üzerinde ortaya çıktı.

– Python

Python, 2025’te hâlâ hem yeni başlayanlar hem de profesyoneller için en çok tercih edilen yazılım dili olmayı sürdürüyor. Bunun en önemli nedeni, dilin okunabilirliği, sadeliği ve geniş kullanım alanıdır. Üstelik sadece akademik araştırmalarda değil; endüstriyel projelerde, startup girişimlerinde ve kurumsal sistemlerde de Python sıkça yer alıyor.

Veri bilimi, yapay zekâ, makine öğrenmesi ve otomasyon gibi teknolojik alanlarda Python adeta standart haline geldi. Pandas, NumPy, Scikit-learn, TensorFlow ve PyTorch gibi kütüphaneler, Python’un bu alanlardaki gücünü sürekli artırıyor. Ayrıca, bu kütüphanelerin sürekli güncelleniyor olması, Python’un canlılığını korumasını sağlıyor. Bunun yanında, Python; API geliştirme, web uygulamaları (Flask, Django), siber güvenlik, finansal modelleme ve hatta oyun programlama gibi alanlarda da aktif şekilde kullanılıyor. Böylece bir dili öğrenerek birçok sektörde üretken olma şansı doğuyor.

Ayrıca, Python’un geniş topluluğu sayesinde yeni başlayanlar her soruna kolayca çözüm bulabiliyor. Eğitim kaynaklarının çokluğu, açık kaynak projelere katkı fırsatları ve forum desteği, öğrenme sürecini hızlandırıyor.

– JavaScript

JavaScript, web’in dili olmaya 2025’te de devam ediyor. Sadece tarayıcı üzerinde çalışan bir betik dili olmaktan çoktan çıktı. Bugün JavaScript ile hem kullanıcı arayüzleri hem de sunucu tarafı uygulamaları geliştirilebiliyor. Bu esneklik, onu tam yığın (full-stack) geliştirme için ideal hale getiriyor. Özellikle React, Vue.js ve Angular gibi modern frontend kütüphaneleri; kullanıcı deneyimini zenginleştiren, hızlı ve dinamik arayüzlerin geliştirilmesini mümkün kılıyor. Aynı şekilde Node.js sayesinde JavaScript, backend tarafında da güçlü çözümler sunuyor. Bu sayede geliştiriciler, tek bir dil ile tüm uygulamayı yönetebiliyor.

Ayrıca, JavaScript ile çalışan ekosistem her geçen yıl büyüyor. Next.js, Nuxt.js, Express.js ve Electron gibi çerçeveler; mobil uygulamalardan masaüstü yazılımlara kadar çok çeşitli alanlarda çözüm üretmeyi kolaylaştırıyor. Bu da JavaScript’i çok yönlü projeler için vazgeçilmez kılıyor. Geçiş yapmak isteyen yazılımcılar için JavaScript öğrenme süreci oldukça erişilebilir. Online eğitimler, interaktif platformlar ve açık kaynak projeler sayesinde hızlıca pratik yapılabiliyor. Bu durum, dili öğrenenlerin kısa sürede projelere katkı sunmasını kolaylaştırıyor.

– TypeScript

JavaScript’in tip güvenliği sağlayan sürümü olan TypeScript, büyük projelerde hata oranını azaltıyor. Microsoft’un desteğiyle özellikle kurumsal yazılım projelerinde yaygınlaşıyor.

Geçiş kolay ve JavaScript bilenler için güçlü bir adım.

– Go (Golang)

Google tarafından geliştirilen Go, hız ve basitlik odaklıdır. Özellikle sunucu taraflı uygulamalarda, mikrosistemlerde ve API geliştirmede tercih ediliyor.

2025 itibarıyla yüksek performanslı sistemler ve ölçeklenebilir çözümler isteyenlerin favorisi olacak.

– Rust

Güvenlik, hız ve verimlilik deyince akla gelen ilk dillerden biri. Microsoft, Amazon ve Google gibi devler Rust’u aktif olarak kullanıyor.

Oyun motorlarından tarayıcılara kadar geniş kullanım alanı var.

Özellikle C/C++ alternatifi arayanlar için Rust yükselişte.

– Kotlin

Android uygulama geliştirmek isteyenler için Java’dan sonra en güçlü alternatif. Google tarafından resmi destek alıyor.

Ayrıca backend geliştirmede de Spring Framework ile birlikte kullanımı artıyor.

– SQL

Veri hâlâ çağın petrolü. SQL bilmeyen bir yazılımcı, veri ile çalışan sistemlerde geri kalır.

Veri analizi, raporlama, veritabanı yönetimi gibi görevlerde hâlâ temel dil konumunda.

Kısaca Özetlersek…

Gelecek; çok yönlü, güvenli, hızlı ve işlevsel dillerin etrafında şekilleniyor. Bu bağlamda:

– Python: Yapay zeka ve veri bilimi

– JavaScript & TypeScript: Web ve mobil geliştirme

– Go & Rust: Performans ve güvenlik odaklı sistemler

– Kotlin: Android geliştirme

– SQL: Veri yönetimi için vazgeçilmez

Bilgeseli Tavsiyesi

Yazılım dili seçerken modaya değil, hedefine odaklan. Hangi sektöre yönelmek istiyorsan, o alanın kullandığı dili öğren.

2025’te başarı, tek dili iyi bilmek değil; ihtiyacı tanıyıp doğru dili kullanabilmekten geçiyor.

2025’te Öğrenilmesi Gereken Yazılım Dilleri: Geleceğin Kodları yazısı ilk önce BilgeSeli üzerinde ortaya çıktı.

Geleneksel otomasyon araçları belirli senaryolar üzerinden çalışır. Ancak AI destekli sistemler, hem kullanıcı davranışlarını analiz eder hem de test senaryolarını dinamik şekilde geliştirir. Bu sayede hataları önceden tahmin etmek mümkün hâle gelir. Üstelik test kapsamı da genişletilirken maliyet ve süre ciddi oranda azalır.

AI Destekli Testlerin Faydaları Nelerdir?

Öncelikle en dikkat çeken avantaj hızdır. Yapay zeka, test senaryolarını kendi içinde optimize eder ve tekrarlayan işlemleri çok daha kısa sürede tamamlar. Bu da yazılım geliştirme döngüsünü kısaltır. Ayrıca, yapay zeka geçmiş test verilerini inceleyerek olası hata bölgelerini tahmin edebilir. Böylece daha az kodla daha fazla kalite kontrolü sağlanır. Bu yaklaşım, özellikle regresyon testlerinde verimliliği önemli ölçüde artırır. Bununla birlikte, test verisi üretimi de AI tarafından kolaylıkla otomatikleştirilebilir. Bu, özellikle karmaşık kullanıcı etkileşimlerini simüle etmek isteyen ekipler için büyük avantajdır.

– Yapay zeka, tespit ettiği hataları etki derecesine göre sıralar ve ekiplerin kritik sorunlara öncelik vermesini sağlar.

– Uygulama güncellemelerini analiz eder ve buna bağlı olarak test senaryolarını dinamik şekilde günceller.

– Testlerin bakım ihtiyacını azaltır; kırılan otomasyon süreçlerini öğrenerek kendini yeniler.

– Sistem davranışlarını izler ve daha önce tanımlanmamış anormallikleri tespit ederek görünmeyen hataları ortaya çıkarır.

– Hangi testin ne zaman çalışması gerektiğini analiz eder, böylece işlem süresi ve kaynak tüketimini optimize eder.

– Test sonuçlarını otomatik analiz eder, anlamlı veriler üretir ve ekiplerin karar alma sürecini hızlandırır.

Hangi Araçlar Kullanılır?

• Testim: Yapay zeka destekli test otomasyonu sunar. Testleri kodsuz oluşturmak mümkündür.
• Applitools: Görsel regresyon testlerinde AI kullanır. UI hatalarını hızlıca tespit eder.
• Mabl: Sürekli entegrasyon süreçlerine uyumlu, AI tabanlı bir test platformudur.
• Functionize: NLP (doğal dil işleme) ile çalışan, ölçeklenebilir bir test çözümüdür.

Bu araçlar, özellikle çevik (agile) yazılım geliştirme süreçlerinde büyük kolaylık sağlar.

Kimler Bu Teknolojiyi Kullanmalı?

• Yazılım test mühendisleri
• DevOps ekipleri
• Freelance yazılım geliştiriciler
• Startup ve ürün yöneticileri

Geçiş kelimeleriyle özetleyecek olursak; test yükü yüksek olan, hızlı teslim gerektiren ve düşük hata toleransı bulunan her projede yapay zeka destekli otomasyon tercih edilmelidir.

Bilgeseli Tavsiyesi

Test süreçlerini modernleştirmek isteyen herkes, klasik araçlardan AI tabanlı sistemlere geçişi ciddi şekilde değerlendirmeli. Çünkü 2025 ve sonrasında kalite kontrol, sadece hız değil; akıllı analiz yetenekleriyle de ölçülecek. Küçük ölçekli projelerde bile yapay zeka ile test otomasyonu, başarı şansını doğrudan etkiler.

Yapay Zeka ile Yazılım Testi Otomasyonu: Yeni Nesil Hız ve Doğruluk yazısı ilk önce BilgeSeli üzerinde ortaya çıktı.